Mens durf te lezen!

Zaans Groen: de troost van literatuur in oorlogstijd Genre: Theatercolleges & Salons

Vijf duistere jaren beslopen de Zaan...
Wij eren wie daar tegenin durfde gaan,
mens durfde wezen.
(Hans Kuyper)

Mens durf te lezen! is de altijd verrassende literaire salon van de Zaanstreek. De maand februari staat hier van oudsher in het teken van de herdenking van de Februaristaking. Daarom brengen wij deze middag een eerbetoon aan het literaire tijdschrift Zaans Groen, dat tijdens de hongerwinter van 1944-1945 clandestien verscheen. In het tijdschrift wordt een boeiend en soms ontroerend beeld gegeven van de gedachten en gevoelens die onder een aantal jeugdige hemelbestormers in de Zaanstreek leefden tijdens die laatste oorlogsmaanden.

Cultureel oorlogsdocument
Klaas Woudt was 17 jaar toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. In de drukkerij van zijn vader in Zaandijk begon hij met het drukken en uitgeven van clandestiene werken. Met zijn zus Mart en met Ton Oosterhuis richtte hij in 1944 het tijdschrift Zaans Groen op.
Het tijdschrift is slechts vier keer verschenen, maar leverde volgens literatuurhistorici een prachtig voorbeeld van een typisch oorlogstijdschrift op. Het is tot stand gekomen onder barre omstandigheden en is tegelijk van literair-historische waarde door de gevarieerde inhoud: proza, poëzie, essays, discussies, tekeningen en grafisch ontwerp. Opvallend waren de talrijke illustraties, waaronder een aantal lithografieën van beeldend kunstenaar Ru van Rossem.

Programma
In deze salon nemen wij u mee naar het vrije woord in onvrije tijden:
•    Wat is eigenlijk het verschil tussen clandestien en illegaal?
•    We reconstrueren de wordingsgeschiedenis van Zaans Groen en we bespreken wat erin stond, wie eraan meewerkten en wat uiteindelijk de betekenis van het tijdschrift is geweest.
•    De dochters van Klaas Woudt, Annemieke en Martine, en die van Mart Woudt, Floor en Marjan van Zutphen, spelen hierbij een belangrijke rol: zij halen herinneringen op aan hun ouders en helpen zo de rol van Klaas en Mart in die donkere dagen betekenis te geven.
•    En welke rol speelde drukkerij Heijnis hierin?

Soundtrack: Swing is the thing
In Zaans Groen werd veel aandacht besteed aan muziek. Vooral swingmuziek, ‘entartete Kunst’ volgens de nazi’s, was erg populair. Muziek bood troost en gaf uiting aan de levenslust van de jonge redacteuren. Daarom is er in salon aandacht voor muziek van musici die jong waren tijdens de oorlog.
Zangeres Floor van Zutphen en pianist Karel Smit brengen liedjes van o.a. Johnny en Jones, Brecht en Jules de Corte.
Bijzondere aandacht is er voor componist Dick Kattenburg. Gedurende zijn korte leven, dat na 24 jaar al eindigde in Auschwitz, schreef hij zo’n dertig composities voor diverse bezettingen, waarvan hij er geen enkele ooit heeft horen klinken. Een aantal wordt nu ten gehore gebracht door de pianisten Marcel Worms en Lodewijk Crommelin. En Marieke van der Ven komt ze versterken met speciale schoenen…

Mens durf te lezen!
Zaans Groen: de troost van kunst en cultuur in oorlogstijd is de achtste aflevering in het derde seizoen van Mens durf te lezen!, de literaire salon van de Zaanstreek. De salons bieden een afwisselend palet van verhalen, muziek en verrassende theatrale momenten. Na afloop is er een gezellige nazit met gratis hapjes. Vaste presentator is de Zaanse schrijver Hans Kuyper. Hij geeft met zijn losse vertelstijl de Salon een heel eigen gezicht.