Interview met Paul Groot en Marjolein Keuning

Tekst: Saskia Smith (interview rechtenvrij te gebruiken mits naamsvermelding)

You’re the Top

Musical over de élégance, grootheid en het verborgen leven van songwriter Cole Porter

Paul Groot: “Porter kon niet laten zien wie hij was, daarom zit in zijn werk zo’n enorm diepe laag”

Marjolein Keuning: “Het leven van Linda en Cole was drama en tragedie gecombineerd met glamour en plezier”

In 2018 komt, na ruim twintig jaar, de musical over virtuoos Cole Porter weer terug in het theater. Een prachtige voorstelling over het bijzondere leven van deze componist en songwriter die meer dan 800 liedjes voor 39 musicals schreef.

Cole Porter, mocht de naam niet meteen een bel doen rinkelen, dan zal ongetwijfeld een van zijn songs dat wel doen. Hij is de man die onder meer Ev’ry Time We Say Goodbye, I’ve Got You Under My Skin en Night and Day schreef. Liedjes die in ons collectieve geheugen liggen. Hij wordt niet alleen gezien als een van de meest productieve componisten van de vorige eeuw, maar introduceerde ook de zogeheten doorleefde songs voor musicals.

Nummers met spitsvondige teksten en onverwachte wendingen, maar die wel aankomen en je diep van binnen raken.

Paul Groot, die de rol van Porter in de musical speelt, vindt dát juist het talent van Porter. “Onder de humor en spitsvondigheid, zit ook een diepere laag. Je zou dat geestige kunnen verwarren met lichtvoetig en makkelijk, maar zijn teksten verbergen meer, er zit een enorme diepe laag onder.”

De musical vertelt het vrolijke openbare, maar ook het verborgen en tragische leven van Porter. Geboren in een rijke familie wordt hij al snel achter de piano gezet, maar pas na zijn studie Rechten aan Yale kiest hij voor muziek. Eenmaal in Parijs om muziek te studeren, wordt hij verliefd op de Russische dichter en danser Boris Kochno, maar trouwt uiteindelijk met Linda Lee Thomas. Zijn leven is aan de buitenkant zoals zijn liedjes: opgewekt, cynisch, elegant, mondain, maar in hem zat ook eenzaamheid en verdriet.

Paul: “Porter was stoïcijns. Hij zei altijd: ‘Don’t explain, don’t complain.’ Hij liet zijn ware aard niet zien, maar er ging een enorm gevoelsmens in hem schuil. Misschien is dat wel zijn grote tragedie, dat hij niet kon laten zien wie hij echt was. Hij was ook overgeleverd aan de tijd waarin hij leefde. Met zijn homoseksualiteit kon hij niks, hij zou destijds als artiest zijn afgebrand.”

Het talent van Porter wordt door zijn vrouw Linda opgemerkt. Zij is dan ook degene die hem voorstelt aan de juiste personen in de Parijse kunstenaarsscene en hem stimuleert om niet alleen voor vrienden en bekenden te schrijven en zingen, maar voor iedereen.

Volgens Marjolein Keuning die de rol van Linda speelt heeft Porter zijn succes aan haar te danken. “Ze was een pittige dame, een go getter. Ze stapte op alles en iedereen af. Dat ze in Porter geloofde zorgde dat zijn succes tot grote hoogte steeg. Ik durf wel te zeggen dat hij zonder haar niet zo ver was gekomen.” Haar rol vindt ze een uitdaging om te spelen. “Het is moeilijk om met de ogen van nu naar vroeger te kijken. Waarom maakte ze bepaalde keuzes? Linda was een bijzondere vrouw, ontzettend mooi, kreeg veel aandacht van mannen, was rijk en in die zin ook onafhankelijk. Haar eerste man mishandelde haar en na haar scheiding besloot ze het leven naar haar hand te zetten. Ze trouwde Cole, een man van wie ze wist dat hij op mannen viel. Maar ze vond hem knap en hij was lief voor haar. Ik denk ook dat ze het beste in elkaar naar boven brachten. Een gearrangeerd huwelijk, zo zou je dat kunnen noemen, maar dat hoeft niet per se slecht te zijn. Ik denk dat ze gelukkig was met de keuzes die ze had gemaakt en dat ze gelukkig was met Cole. Ze hadden een mooi en rijk leven.”

Zowel Paul als Marjolein zijn bekend met het werk van Porter. Marjolein: “Ik studeerde Jazz op het Conservatorium in Rotterdam. Nou, dan kom je vanzelf in aanraking met Cole Porter. Maar ook bij ons thuis werd zijn muziek gedraaid. Mijn ouders waren fan van Ella Fitzgerald en hadden we een dubbelelpee van haar met Porter nummers. Mijn meest dierbare nummer is Ev’ry Time We Say Goodbye. Op de begrafenis van mijn moeder werd dat nummer gespeeld. Het was een bijna magisch moment, de ruimte waarin we waren, de deuren die opengingen, het verdriet dat de ruimte vulde en Ella die zong. Het was een prachtig afscheid. Jammer dat mijn moeder niet meer leeft, ze had deze rol echt geweldig gevonden.”

Paul: “De eerste keer dat ik bewust Cole hoorde was toen ik het album Red, Hot and Blue luisterde. Een album dat gemaakt was voor de aidscampagne in 1990.
Een paar jaar later zag ik de musical You’re the Top, een vriend van mij speelde erin. Ik vond het prachtig. En ook nu weer was ik getriggerd, wie is Porter? Welke muziek heeft hij nog meer gemaakt? Ik draai nu vaak het album Ella Fitzgerald sings the Cole Porter Songbook. Dat is zo gruwelijk goed gedaan. Zet dat album op, en een warme, lome sfeer komt uit je speakers. Je etentje kan dan eigenlijk al niet meer stuk.”

You’d Be So Nice To Come Home To is voor mij een dierbaar nummer, aldus Paul. “Cole Porter is er prachtig in geslaagd om een diep verlangen naar geborgenheid te vangen.  

You’d be so nice to come home to

You’d be so nice by the fire 

(…)

Under stars chilled by the winter

Under an August moon burning above

You’d be so nice, 

You’d be paradise

To come home to and love.

Sfeervol, treffend en warm. Daar kunnen toekomstige generaties zich nog steeds in herkennen. Maar Porter schreef ook veel liedjes met toespelingen en spitsvondigheden, zoals Let’s Do It. (Lithuanians and Lets do it, even educated flees do it.’ ) Heel witty en behendig. En in die tijd vrij gewaagd zonder vulgair te worden. Het is tongue in cheek. Daar heeft hij raakvlakken met het werk van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink.”

Ze kijken er beiden naar uit om als Cole en Linda de planken op te gaan. Het zijn immers twee bijzondere, markante mensen die ze mogen vertolken, die door het lot zijn samengebracht. En een zowel integer als uitbundig leven leidden, waarin drama en tragedie gecombineerd ging met glamour en plezier. Marjolein: “Die twee kanten maakt het interessant, ze hadden een enorme chemie samen, maar waren ieder op hun eigen manier ook eenzaam.”

Paul: “Het is ook heerlijk om je onder te dompelen in het leven van iemand als Cole. Zijn muziek, zijn gevoelens, zijn gedachten; zijn binnen- en buitenwereld waren zo verschillend, het is mooi om dat op een caleidoscopisch manier in beeld te brengen.”

De musical You’re the Top laat de rijkdom van Porters oeuvre zien, maar nog meer de mens achter de componist. De man die iedereen tot tranen kon ontroeren én laten lachen. En die zijn eenzaamheid bestreed met werken.

Niet voor niks zei hij: "I have spent my life escaping boredom, not because I am bored, but because I do not want to be."

Kortom, een man die een musical meer dan waard is.

You're the top is in het Zaantheater te zien op zaterdag 24 maart.